Zobowiązania konsumentów i firm wobec samorządów w ciągu dziesięciu miesięcy wzrosły o 700 mln zł osiągając 17,5 mld zł – przekazuje w najnowszej informacji Krajowy Rejestr Długów. Wyjaśnia, że są to przede wszystkim niezapłacone alimenty, a także zaległe podatki, czynsze za mieszkania komunalne, wodę, wywóz śmieci oraz mandaty.
Długi wobec samorządów ma łącznie 588 tys. osób i przedsiębiorstw, a średnia zaległość wynosi 29,7 tys. zł. Cytowany w raporcie Adam Łącki, prezes KRD, ocenia, że taki wzrost nieuregulowanych zobowiązań świadczy o tym, iż „problem nie jest incydentalny, lecz systemowy”.
– Każda złotówka, która nie trafia do budżetu samorządu, to mniej środków na inwestycje i usługi publiczne, a w dłuższej perspektywie, obniżenie jakości życia mieszkańców – zauważa.
KRD wylicza, że brakującą w budżetach samorządów kwotą można by sfinansować budowę 700 szkół o średnim koszcie 25 mln zł każda lub kupić 7000 nowoczesnych autobusów elektrycznych, zakładając, że cena jednego to 2,5 mln zł.
Większość zaległości (99 proc.) należy do konsumentów, ich dług to 17,4 mld. Zobowiązania firm to ok. 100 mln zł. Największa część z długu konsumentów to nieopłacone alimenty, których nie opłaca 357,2 tys. osób. Jak podał KRD, ich łączna kwota wynosi 16,1 mld zł, gminy są bowiem zobowiązane do ich wypłaty dzieciom, których rodzice, mimo zasądzonego świadczenia, nie łożą na nie. Z kolei 370 mln zł to nieopłacone kary za jazdę komunikacją miejską bez biletu, a 253,1 mln zł to czynsze za mieszkania i lokale usługowe.
„Najniższą dyscyplinę płatniczą wśód konsumentów wykazują się ci z województwa mazowieckiego – tamtejsze gminy mają do odzyskania 2,2 mld zł” – czytamy w raporcie. Niewiele mniej, bo 2,1 mld zł zaległości, zgromadzili mieszkańcy Śląska, a 1,6 mld zł – Dolnego Śląska. Łącznie te trzy regiony odpowiadają za jedną trzecią sumy zadłużenia konsumentów wobec samorządów.
W przypadku firm największe zaległości mają te z sektora budowlanego, które są winne samorządom łącznie 18,9 mln zł. Z kolei 17,7 mln zł do oddania mają zarządcy nieruchomości, a 15,7 mln zł podmioty doradcze, naukowe i techniczne. Zobowiązania wobec samorządów mają też przedsiębiorstwa handlowe – 11,3 mln zł i przemysłowe – 10,6 mln zł.
Autorzy raportu zauważyli, że zadłużone są też same samorządy. Nadzór nad ich finansami sprawują Regionalne Izby Obrachunkowe, a według ostatnich danych KRD RIO w 2023 r. ich zadłużenie wniosło prawie 103 mld zł. Na każdego mieszkańca gmin przypadło średnio 1,5 tys. zł zaległości. Jednocześnie koszty obsługi zadłużenia wzrosły o blisko 42 proc.