Chiny wstrzymują eksport kluczowych pierwiastków ziem rzadkich w obliczu zaostrzenia się konfliktu handlowego

Chiny wstrzymały eksport szerokiej gamy kluczowych minerałów, grożąc odcięciem dostaw komponentów kluczowych dla producentów samochodów, przemysłu lotniczego, firm półprzewodnikowych i wykonawców wojskowych na całym świecie.

Wysyłki metali rzadkich, niezbędnych do montażu wszystkiego, od samochodów i dronów po roboty i pociski, zostały wstrzymane w wielu chińskich portach, podczas gdy chiński rząd opracowuje nowy system regulacyjny. Po wprowadzeniu nowy system mógłby trwale uniemożliwić dostawom dotarcie do niektórych firm, w tym amerykańskich wykonawców wojskowych. Oficjalne represje są częścią odwetu Chin za gwałtowny wzrost taryf prezydenta Donalda Trumpa, który rozpoczął się 2 kwietnia.

4 kwietnia chiński rząd nakazał ograniczenia eksportu sześciu ciężkich metali ziem rzadkich, które są w całości rafinowane w Chinach, a także magnetytóœ, z których 90 proc. jest produkowanych w Chinach. Metale i specjalne magnesy z nich wykonane mogą być teraz wysyłane z Chin tylko na podstawie specjalnych licencji eksportowych. Jednak Chiny dopiero zaczęły tworzyć system wydawania licencji. To wywołało konsternację wśród dyrektorów przemysłu, że proces ten może się przeciągnąć, a obecne zapasy minerałów i produktów poza Chinami mogą się wyczerpać.

Jeśli w fabrykach w Detroit i gdzie indziej zabraknie metali ziem rzadkich, może to uniemożliwić im montaż samochodów i innych produktów z silnikami elektrycznymi, które wymagają tych metali. Firmy różnią się znacznie pod względem wielkości zapasów awaryjnych na takie ewentualności, więc trudno przewidzieć, kiedy nastąpią zakłócenia w produkcji.

Tak zwane ciężkie metale ziem rzadkich objęte zawieszeniem eksportu są wykorzystywane w magnesach niezbędnych dla wielu rodzajów silników elektrycznych. Silniki te są kluczowymi elementami samochodów elektrycznych, dronów, robotów, pocisków i statków kosmicznych. Samochody napędzane benzyną również wykorzystują silniki elektryczne z magnesami ziem rzadkich do krytycznych zadań, takich jak kierowanie.

Metale te są również wykorzystywane w chemikaliach do produkcji silników odrzutowych, laserów, reflektorów samochodowych i niektórych świec zapłonowych. A te rzadkie metale są niezbędnymi składnikami kondensatorów, które są elektrycznymi komponentami układów scalonych komputerów zasilających serwery sztucznej inteligencji i smartfony.

Chińskie Ministerstwo Handlu, które wydało nowe ograniczenia eksportowe wspólnie z Generalną Administracją Celną, zakazało chińskim firmom jakichkolwiek kontaktów z coraz dłuższą listą amerykańskich firm, w szczególności kontrahentów wojskowych. Jednak kilka japońskich firm przechowuje zapasy pierwiastków ziem rzadkich na ponad rok, po tym jak w 2010 r. Chiny nałożyły siedmiotygodniowe embargo na eksport pierwiastków ziem rzadkich do Japonii w trakcie sporu terytorialnego.

Z drugiej strony wiele amerykańskich firm przechowuje niewielkie zapasy lub nie przechowuje ich wcale, ponieważ nie chcą zamrażać gotówki w zapasach kosztownych materiałów. Jeden z metali podlegających nowym kontrolom, tlenek dysprozu, kosztuje w Szanghaju 204 dolarów za kilogram, a poza Chinami znacznie więcej.

Chińskie ograniczenia eksportowe zaczęły obowiązywać, zanim administracja Trumpa ogłosiła w piątkowy wieczór, że zwolni wiele rodzajów elektroniki użytkowej z Chin z najnowszych taryf. Eksport był nadal blokowany przez cały weekend, poinformowało pięciu dyrektorów branży metali ziem rzadkich. Podobnie jak większość towarów z Chin, metale podlegają również najnowszym taryfom Trumpa, gdy docierają do amerykańskich portów.

Do 2023 r. Chiny produkowały 99 proc. światowych dostaw ciężkich metali ziem rzadkich, a niewielka część produkcji pochodziła z rafinerii w Wietnamie. Jednak rafineria ta była zamknięta przez ostatni rok z powodu sporu podatkowego, co pozostawiło Chiny z monopolem.