Firmy z branży e-commerce, transportu, telekomunikacji, bankowości i mediów od 28 czerwca muszą dostosować swoje produkty i usługi do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Chodzi o to, by informacje na etykietach, w aplikacjach czy bankomatach były jasne i zrozumiałe. To efekt wejścia w życie Polskiego Aktu o Dostępności,który jest implementacją Europejskiego Aktu Dostępności. Mikroprzedsiębiorcy nie muszą się jeszcze przejmować nowymi przepisami.
W skrócie:
-
Od 28 czerwca 2025 roku (sobota) polskie firmy w wielu sektorach muszą dostosować swoje produkty i usługi do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
-
Polski Akt o Dostępności wymaga, aby informacje, instrukcje i interfejsy były jasne, zrozumiałe i dostępne wieloma kanałami sensorycznymi, z wyjątkiem mikroprzedsiębiorstw.
-
Niezgodność z przepisami może skutkować nakazem dostosowania produktów, wycofaniem ich z rynku lub karami finansowymi do 10% rocznego obrotu firmy.
28 czerwca weszły w życie przepisy Polskiego Aktu o Dostępności, czyli ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Nowe przepisy implementują unijną dyrektywę – Europejski Akt o Dostępności.
Wymagania dotyczą przedsiębiorców – producentów, importerów, dystrybutorów i usługodawców, oferujących produkty i usługi, takie jak strony internetowe, platformy sprzedażowe, aplikacje zakupowe, czytniki książek elektronicznych, usługi telekomunikacyjne, transportu drogowego, lotniczego, kolejowego i wodnego, a także usługi bankowości detalicznej. Do potrzeb osób z niepełnosprawnościami muszą być dostosowane komputery i ich systemy operacyjne, terminale płatnicze, bankomaty, automaty biletowe i do odprawy, czytniki e-booków, smartfony, laptopy czy tablety. Z obowiązków tych zwolnione są wyłącznie mikroprzedsiębiorstwa.
Zgodnie z nowym prawem dostępny produkt to taki, którego informacje, w tym instrukcje, etykiety czy ostrzeżenia, są przekazywane w sposób jasny, zrozumiały, z wykorzystaniem więcej niż jednego kanału sensorycznego. Przedsiębiorcy muszą więc udostępniać dane tak, aby mogły być one odczytywane zarówno wzrokowo, jak i słuchowo. Niezbędne jest także użycie odpowiednich rozmiarów i kroju czcionki, kontrastu oraz odstępów między literami i wierszami. Wymogi dostępności dotyczą też samego produktu, w tym jego interfejsu użytkownika.
Każda forma komunikatu
Podobne wymagania odnoszą się także do usług. Informacje o nich muszą być dostępne w formie papierowej lub elektronicznej, a przekaz powinien być realizowany z wykorzystaniem więcej niż jednego kanału sensorycznego oraz w sposób jasny, przejrzysty i możliwy do odczytania – także przez osoby posługujące się alternatywnymi formami komunikacji.
Każdy może zgłosić naruszenie nowych przepisów do Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), który po otrzymaniu skargi może podjąć działania samodzielnie lub przekazać sprawę do odpowiedniego organu nadzoru rynku, na przykład Urzędu Komunikacji Elektronicznej, ministra właściwego ds. informatyzacji, Urzędu Transportu Kolejowego, wojewódzkiego inspektora transportu drogowego, czy Rzecznika Finansowego.
Jeśli PFRON lub inna jednostka podczas kontroli stwierdzi, że produkt lub usługa nie spełniają wymagań dostępności, przedsiębiorca zostanie wezwany do zapewnienia zgodności lub wycofania produktu z rynku. Będzie miał na to do 120 dni. W skrajnych przypadkach, czyli braku działań naprawczych, może zapaść decyzja o wycofaniu produktu z rynku na stałe lub zakazie dalszego świadczenia usługi. Jeśli brak dostępności stwarza zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa konsumentów, przedsiębiorca ma obowiązek ich o tym poinformować. Za niespełnienie wymogów dostępności mogą zostać nałożone kary finansowe. Ich wysokość, choć z pewnością będzie odczuwalna, nie może przekroczyć 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia ani 10 proc. rocznego obrotu firmy.
Nowe przepisy przewidują również możliwość bezpośredniego egzekwowania dostępności od przedsiębiorcy przez klienta, a także dochodzenie swoich praw na drodze sądowej lub w ramach mediacji czy arbitrażu. Akt o Dostępności wyznacza wspólne dla państw członkowskich UE wymogi dostępności dla najpowszechniejszych produktów i usług wykorzystywanych przez obywateli w życiu codziennym.