W ramach celów zrównoważonej gospodarki Czechy planują wprowadzenie systemu kaucji za butelki i puszki PET od połowy 2025 r. Według Ministerstwa Środowiska cena ma wynieść cztery korony, ale ostateczna cena zostanie ustalona dekretem w ramach nowelizacji ustawy o opakowaniach.
Według Ministerstwa Środowiska w kraju sprzedaje się około 1,8 mld butelek PET i 0,8 mld puszek rocznie. Znaczna część tych opakowań trafia poza strumień odpadów sortowanych – dane mówią, że chodzi o jedną piątą butelek PET. Sytuacja jest jeszcze gorsza w przypadku puszek, z których trzy na cztery nie są sortowane.
Obowiązek odbioru powinien dotyczyć wszystkich sklepów i stacji benzynowych o powierzchni ponad 50 m². Sprzedawcy internetowi będą musieli również przyjmować zwroty. Małe sklepy, kioski i gminy będą zachęcane do dobrowolnego przystąpienia do systemu. Głównym powodem, dla którego to wprowadzamy, jest to, że nie chcemy, aby tysiące zużytych puszek leżały porozrzucane na ulicy i w rowach wzdłuż drogi.”
Organizacja i funkcjonowanie systemu kaucyjnego będą zapewnione przez operatora – podmiot utworzony przez producentów, którzy dostarczają na rynek ponad 80 proc. jednorazowych pojemników na napoje. Operator będzie nadzorował tworzenie całego systemu, jego administrację, koordynację i finansowanie. W małych gminach, w których nie będzie obowiązkowych ani dobrowolnych punktów zbiórki, operator systemu będzie musiał je utworzyć.
Segregowanie pojemników na napoje oddzielnie od innych odpadów plastikowych lub metalowych powinno zapewnić dostawę materiałów wejściowych dla firm recyklingowych, a opakowania powinny zatem powrócić na rynek jako materiał nadający się do ponownego wykorzystania.
System kaucyjny nie jest nowością dla Czechów. Istnieje kaucja w wysokości 3 koron za szklane butelki po piwie, a system działa dobrze, ale w przypadku plastikowych butelek i puszek zakres będzie znacznie większy. Szczegóły planu są obecnie omawiane w ramach międzyresortowej procedury komentowania, w ramach której urzędnicy złożyli ponad 700 uwag.
Krytycy twierdzą, że wprowadzenie obowiązkowego systemu kaucji zwiększy koszty i skomplikuje istniejący system sortowania odpadów. Twierdzą, że Czechów należy po prostu zachęcać do sortowania większej liczby puszek i plastikowych butelek. Inni wskazują, że wielu sprzedawców nie będzie miało miejsca potrzebnego do zbierania pustych opakowań, ponieważ puszek i butelek nie wolno zgniatać.
Szczegóły proponowanej nowelizacji ustawy o opakowaniach wciąż są przedmiotem debaty w parlamencie.