Nadzorca z sukcesami. UOKiK chwali się ubiegłorocznymi osiągnięciami

UOKIK ilustracja

W 2024 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał ponad 750 decyzji z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów. Nałożył ponad 937 mln zł kar, z czego ponad 650 mln zł za praktyki ograniczające konkurencję i ponad 260 mln zł za naruszenia zbiorowych interesów konsumentów oraz z tytułu uznania klauzul za niedozwolone.

W 2024 r. Urząd wszczął 26 postępowań dotyczących stosowania praktyk ograniczających konkurencję, 11 z nich było postępowaniami antymonopolowymi (z czego 7 dotyczyło zmów przetargowych) natomiast 15 wyjaśniającymi. Prezes Urzędu wydał 13 decyzji w tym zakresie. 11 dotyczyło niedozwolonych porozumień, a dwie nadużywania pozycji dominującej. 5 z tych rozstrzygnięć dotyczyło ograniczenia konkurencji podczas ubiegania się przedsiębiorców o zamówienia publiczne. Ponadto 76 razy przedsiębiorcy otrzymali wezwania do dobrowolnej zmiany praktyk, czyli tzw. wystąpienia miękkie.

Łączna suma kar nałożonych na przedsiębiorców z tytułu praktyk ograniczających konkurencję wyniosła ponad 650 mln zł, a na osoby zarządzające ponad 4 mln zł. Najwyższe sankcje pieniężne nałożone w jednej decyzji na spółki i osoby zarządzające wyniosły prawie 408 mln zł. Dotyczyły zmowy cenowej i podziału rynku pomiędzy spółką KIA Polska oraz dilerami jej samochodów. Zgodnie z założeniami porozumienia nabywcy samochodów marki KIA przez co najmniej osiem lat, od 2013 r. do 2021 r., mogli kupić pojazd jedynie od odgórnie wyznaczonego sprzedawcy, bez możliwości otrzymania tańszej oferty od innego dilera. Kary zostały nałożone na 12 przedsiębiorców i 5 osób fizycznych.

Nie była to jedyna decyzja UOKiK dotycząca rynku motoryzacyjnego. Kolejna dotyczyła zmowy pomiędzy importerem samochodów ciężarowych Iveco Poland i dystrybutorami tych pojazdów. Porozumienie polegało na tym, że przedsiębiorcy ustalili obszary, na których pierwszeństwo obsługi klienta miał lokalny dystrybutor. Podział rynku wspierany był przez ustalenia dotyczące cen. Kary finansowe nałożone na 11 przedsiębiorców i 10 osób zarządzających wyniosły ponad 241 mln zł.

Rynki cyfrowe pod lupą

UOKiK monitoruje również stan konkurencji na rynkach cyfrowych. Wszczął postępowanie wyjaśniające po zmianach wprowadzonych w serwisie Facebook przez spółkę Meta Platforms Ireland. Treści polskich wydawców na platformie wyświetlane są w postaci pojedynczego odnośnika, a nie jak to było dotychczas, jako graficzny podgląd materiału. Zmiana mogła spowodować niższe zainteresowanie treściami dziennikarskimi oraz zmniejszyć liczbę odsłon artykułów. W postępowaniu wyjaśniającym UOKiK sprawdza praktyki właścicieli mediów społecznościowych, w szczególności to czy Meta mogła nadużyć swojej pozycji rynkowej.

W obszarze przewagi kontraktowej na szczególną uwagę zasługuje wyrok sądu, który potwierdza linię orzeczniczą Prezesa UOKiK w zakresie kontaktów dużych sieci handlowych z dostawcami produktów rolno-spożywczych. Chodzi o rozstrzygnięcie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który potwierdził decyzję z 2020 r. Sąd zgodził się z ustaleniami Prezesa UOKiK, że spółka Jeronimo Martins Polska nie miała prawa uzyskiwać od dostawców produktów spożywczych nieumówionych wcześniej rabatów. Sąd ustalił również karę pieniężną w wysokości ponad pół miliarda złotych (506 mln zł).

W 2024 r. Urząd wszczął również 3 postępowania wyjaśniające i wydał jedną decyzję w sprawie praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową. Wystosował również 31 wystąpień miękkich do przedsiębiorców. 7 z nich dotyczyło wezwań dużych przetwórców owoców do zmiany praktyk handlowych. 5 z nich dobrowolnie dostosowało się, skracając terminy płatności za owoce łatwo psujące się oraz umożliwiając weryfikację badań jakościowych.

W tym samym czasie prezes UOKiK wydał 312 zgód na koncentrację, z czego 3 były decyzjami warunkowymi. Dotyczyły rynków kabli i przewodów, cementu oraz paliw. Wszczęto także 353 nowe postępowania w których sprawdzano, czy planowane transakcje nie wpłyną negatywnie na konkurencję.

Przykładem wydanej zgody na koncentrację jest decyzja w sprawie przejęcia przez Lisner Holding kontroli nad Greenwich oraz nabycie części mienia Koral z Tczewa. Przedsiębiorcy zajmują się m.in. produkcją gotowych dań, w szczególności wyrobów rybnych. W ramach postępowania Prezes Urzędu przeprowadził ankietę wśród konkurentów i kontrahentów uczestników koncentracji. Na podstawie uzyskanych wyników uznał, że transakcja nie doprowadzi do istotnego ograniczenia konkurencji.