W lutym 2025 r. systemy energetyczne państw bałtyckich odłączą się od rosyjskiego systemu energetycznego i przyłączą do systemu energetycznego Europy kontynentalnej, który jest trzykrotnie większy od rosyjskiego systemu pod względem generowanej mocy.
Od czasu inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. ryzyka, przed którymi stoi bałtycki system energetyczny, istotnie wzrosły. Aby temu zaradzić, bałtycki system energetyczny zostanie odłączony od jednolitego systemu energetycznego Rosji (tzw. systemu przesyłowego BRELL) i dołączony do systemu europejskiego prawie rok wcześniej niż planowano – odbędzie się to najpóźniej do 9 lutego 2025 r.
Przez ostatnie 15 lat operatorzy bałtyckich systemów przesyłowych wykonali wiele pracy, aby zapewnić pomyślne przeprowadzenie tego procesu, zapewniając stabilną pracę systemu dostaw energii.
Już za miesiąc pełna synchronizacja
– Synchronizacja ma na celu zapewnienie, że będziemy mogli sami utrzymywać i kontrolować sieć, zapewnić stabilność i abyśmy nie byli zależni od działań naszych sąsiadów. Aby zapewnić dostępność wysokiej jakości informacji o największym projekcie niepodległościowym w krajach bałtyckich, organizujemy szereg dyskusji z partnerami współpracującymi i innymi agencjami ministerialnymi, w których wyjaśniamy istotę projektu synchronizacji. Jednak w złożonych warunkach geopolitycznych prawdą jest, że społeczeństwo jest bardziej podatne, a im bliżej jest ustalona data zakończenia projektu synchronizacji, tym więcej informacji wprowadza nas w błąd. Dlatego wzywamy opinię publiczną do krytycznego traktowania informacji, nieulegania żadnym emocjonalnym wypowiedziom i nieudostępniania wiadomości, które nie zostały zweryfikowane. Aby uzyskać najnowsze informacje, radzę zapoznać się ze stronami internetowymi CEM i AST oraz profilami w mediach społecznościowych – wyjaśnia Kaspars Melnis, łotewski minister klimatu i energii.
– Podobnie jak integracja z Unią Europejską i NATO, integracja Łotwy z europejskim systemem energetycznym jest ważnym i logicznym kolejnym krokiem na drodze do całkowitej niezależności energetycznej. Dzięki ścisłej współpracy operatorzy bałtyckich systemów przesyłowych odnieśli sukces w przygotowaniu tego dużego europejskiego projektu o wspólnym interesie przy znacznym współfinansowaniu UE, w wyniku czego nie miał on znaczącego wpływu na taryfę przesyłową ani ceny energii elektrycznej — dodaje Rolands Irklis, prezes AST.
Rosja odsunięta od europejskiej sieci
Zgodnie z oświadczeniem operatorów systemów państw bałtyckich, umowa BRELL dotycząca funkcjonowania bałtyckiego systemu energetycznego w ramach kontrolowanej przez Rosję sieci IPS/UPS straci ważność 7 lutego 2025 r. 8 lutego 2025 r. operatorzy bałtyccy odłączą system energetyczny Estonii, Łotwy i Litwy od sieci IPS/UPS, kończąc połączenie Bałtyku 21 z rosyjskim systemem energetycznym. Następnie zostanie przeprowadzony izolowany test operacyjny bałtyckiego systemu energetycznego. Po zakończeniu testu, 9 lutego 2025 r. system energetyczny państw bałtyckich połączy się synchronicznie z systemem energetycznym Europy kontynentalnej – synchronizacja nastąpi wzdłuż napowietrznej linii przesyłowej 400 kV z Litwy do Polski. „Synchronizacja” oznacza, że w systemach energetycznych państw bałtyckich i Europy kontynentalnej częstotliwości rotacji generacji zostaną zrównoważone, co sprawi, że praca systemu energetycznego będzie bardziej stabilna. Odbiorcy nie będą w stanie wykryć ponownych połączeń synchronizacyjnych. Proces ponownego łączenia wiąże się z podwyższonym ryzykiem, ale ryzyko jest akceptowalne w specjalnym trybie systemu energetycznego. Wysoce wrażliwi odbiorcy powinni wziąć to ryzyko pod uwagę podczas ponownego łączenia.
Aby zmniejszyć wpływ kosztów synchronizacji na użytkowników energii elektrycznej, operatorzy wszystkich trzech państw bałtyckich zainwestowali ogólnie rzecz biorąc dużo pracy, w tym zabezpieczyli ponad 300 mln euro współfinansowania UE na wzmocnienie infrastruktury sieci energetycznej Łotwy oraz na zakup sprzętu do synchronizacji i systemów akumulatorów, które magazynują energię elektryczną.
O planowanej rewolucji energetycznej pisaliśmy również wczoraj:
Region. Test pracy odizolowanej bałtyckiego systemu energetycznego może zostać przełożony