Najnowszy „Payment Radar” opublikowany przez Latvijas Banka sugeruje, że stosunek płatności bezgotówkowych do gotówkowych na Łotwie wynosił 78 proc. do 22 proc. w lutym 2025 r. Stanowi to najwyższy w historii udział płatności bezgotówkowych. W porównaniu z danymi z lutego i sierpnia 2024 r. udział płatności bezgotówkowych wzrósł o 1 punkt procentowy (z 77 proc. do 78 proc.).

„Payment Radar” przedstawia najnowsze informacje na temat nawyków korzystania z pieniędzy przez społeczeństwo na Łotwie. Informacje te uzyskano na podstawie wyników badania opinii publicznej przeprowadzonego przez agencję badań rynkowych i społecznych SIA Latvijas Fakti. „Payment Radar” jest publikowany półrocznie i jest dostępny na stronie internetowej Latvijas Banka. Rozwój stosunku płatności bezgotówkowych do płatności gotówkowych i interakcje między nimi (stan na luty 2025 r.) stanowią centralny pomiar przeglądu uzupełnionego o bardziej szczegółowe informacje liczbowe i komentarze ekspertów.

Stosunek płatności bezgotówkowych do gotówkowych został po raz pierwszy zmierzony w lutym 2017 r., przy czym płatności bezgotówkowe stanowiły 58 proc., a płatności gotówkowe 42 proc. Od tego czasu udział płatności bezgotówkowych stopniowo wzrastał i w ostatnich latach utrzymywał się na stabilnym poziomie 77 proc.–78 proc.

W lutym 2025 r. średnia liczba płatności na osobę w tygodniu wyniosła 14,1 (odpowiednio 15,2 i 17,1 w sierpniu i lutym 2024 r.), w tym 11 płatności bezgotówkowych i 3,1 płatności gotówkowych.

Dane „Payment Radar” sugerują, że wykorzystanie nowoczesnych technologii związanych z płatnościami ustabilizowało się, bez zaobserwowanych istotnych zmian w ciągu ostatnich sześciu miesięcy. Udział płatności dokonywanych kartą zbliżeniową nieznacznie się zmniejszył, przy czym 62 proc. populacji korzystało z tych płatności codziennie w lutym 2025 r., w porównaniu z 67 proc. w sierpniu 2024 r. i 68 proc. w lutym 2024 r. Z drugiej strony, udział płatności dokonywanych za pomocą smartfona wzrósł, przy czym 24 proc. populacji dokonywało codziennych płatności za pomocą smartfona w lutym 2025 r., w porównaniu z 22 proc. w sierpniu 2024 r. i 23 proc. w lutym 2024 r. W lutym 2025 r. 1 proc. populacji używało smartwatcha do dokonywania płatności.

Płatności natychmiastowe popularne u Bałtów

W lutym 2025 r. 34 proc. populacji korzystało z płatności natychmiastowych codziennie, co stanowi niewielki spadek w porównaniu z 35 proc. w sierpniu 2024 r. W lutym 2025 r. 19 proc. populacji, która korzystała z płatności natychmiastowych i była świadoma tej funkcji, skorzystało z opcji dokonywania płatności poprzez podanie numeru telefonu odbiorcy. Tymczasem 51 proc. zostało poinformowanych o tej funkcji, ale jeszcze jej nie przyjęło.
Bezpieczeństwo pieniędzy

Opracowano najnowsze statystyki dotyczące fałszerstw walut za 2024 r., obejmujące zarówno Łotwę, jak i całą strefę euro. W 2024 r. na Łotwie wykryto 1304 fałszywe banknoty i monety euro, w tym odpowiednio 593 i 711 fałszywych banknotów i monet. Chociaż liczba wykrytych fałszerstw wzrosła o 4 proc. w porównaniu z 2023 r. (w 2023 r. wykryto 1248 fałszerstw, w tym odpowiednio 655 i 593 fałszywych banknotów i monet), wartość fałszerstw znacznie spadła o 30 proc. W 2023 r. wartość wszystkich fałszerstw wyniosła łącznie 39 920 euro, podczas gdy w 2024 r. wynosiła 27 802 euro.

Jak podkreślono w komentarzu „Payment Radar” Aleksandrsa Antiņša, szefa działu technologii gotówkowych w Latvijas Banka, obie liczby uważa się za nieistotne, a ryzyko natrafienia na fałszywy banknot lub monetę jest niskie. Spadek wartości falsyfikatów wynika ze znacznie mniejszej liczby fałszywych banknotów, przy czym szczególnie gwałtowny spadek odnotowano w przypadku liczby wykrytych fałszywych banknotów o nominałach 20 i 500 euro.
Ogółem w 2024 r. w strefie euro wycofano z obiegu 554 000 fałszywych banknotów euro, z czego 75 proc. stanowiły nominały 20 i 50 euro. Na milion autentycznych banknotów w obiegu wykryto 18 falsyfikatów, co jest wartością niższą niż przed pandemią (w 2019 r. wykryto 23 falsyfikaty na milion autentycznych banknotów – najniższy poziom odnotowano w 2021 r., kiedy wykryto 12 falsyfikatów na milion autentycznych banknotów).

Liczba fałszerstw euro wzrosła, a eksperci Europejskiego Banku Centralnego tłumaczą ten wzrost niską liczbą fałszerstw zaobserwowanych podczas pandemii. Niemniej jednak całkowita liczba i odsetek fałszerstw pozostają niskie, podobnie jak szanse na natrafienie na falsyfikat.

Badanie przeprowadzone przez SIA Latvijas Fakti w lutym 2025 r. pokazuje, że 59 proc. respondentów uważa euro za bezpieczną i trudną do podrobienia walutę, podczas gdy 25 proc. uważa odwrotnie. W sierpniu 2024 r. 57 proc. respondentów twierdziło, że euro jest bezpieczną walutą, podczas gdy 24 proc. uważało odwrotnie.

Postęp projektu cyfrowego euro

W miarę jak zbliża się październik 2025 r., kiedy Rada Prezesów Europejskiego Banku Centralnego jest gotowa podjąć ostateczną decyzję w sprawie przyszłości projektu cyfrowego euro, w lutym przeprowadzono ankietę wśród populacji, aby ocenić jej plany dotyczące przyjęcia potencjalnej nowej formy waluty. W ankiecie 26 proc. wyraziło chęć korzystania z cyfrowego euro, jeśli zostanie wprowadzone, podczas gdy 42 proc. stwierdziło, że nie zdecydowałoby się na jego przyjęcie. 32 proc. mieszkańców uznało odpowiedź na to pytanie za trudną. Wśród tych, którzy korzystaliby z cyfrowego euro, jeśli zostanie wprowadzone, głównymi zaletami podkreślanymi były szybkość i wygoda. Dla tych, którzy nie planują z niego korzystać, główną przeszkodą jest brak informacji i zrozumienia.

„Wprowadzenie cyfrowego euro wzmocniłoby konkurencję na rynku płatności cyfrowych, zapewniając każdemu rezydentowi i sprzedawcy ze strefy euro prostą i wydajną opcję dokonywania i otrzymywania płatności cyfrowych. Cyfrowe euro stanowiłoby realną alternatywę dla istniejących rozwiązań płatniczych, a w połączeniu z regulowanymi limitami opłat wzmocniłoby pozycję sprzedawców, poprawiając ich pozycję pod względem kosztów akceptacji płatności. Korzystanie z cyfrowego euro przez społeczeństwo byłoby bezpłatne, w pełni ucieleśniając zasadę dobra publicznego, która ma zastosowanie do waluty emitowanej przez państwo. Cyfrowe euro otworzyłoby również nowe możliwości dla europejskich prywatnych dostawców usług płatniczych, umożliwiając im rozszerzenie swoich usług na całą strefę euro” — podkreślają szefowie banków centralnych w Unii Europejskiej.

Rozwój techniczny cyfrowego euro w ramach Eurosystemu (składającego się z EBC i krajowych banków centralnych strefy euro) oraz formułowanie ram prawnych na poziomie Unii Europejskiej (UE) postępują równolegle. Ostateczna decyzja w sprawie emisji cyfrowego euro może zostać podjęta dopiero po zatwierdzeniu odpowiedniego rozporządzenia w UE. Tekst regulacyjny jest obecnie opracowywany. Zanim osoby prywatne i firmy będą mogły doświadczyć cyfrowego euro w praktyce, droga jest jeszcze długa, a proces ten będzie trwał przez kilka lat.